Salmo Responsorio

Para karing indung manyalugsug
karing pekamarayu nang morgi,
mamaplus, lipat-lipat, kakalawat
karing kutkutang alang tanda o bakas
mag-bakasakaling misan a bengi,
mibuklat ya ing kawayang-pasbul
at iyapsa ne ning dulum ing bunsu nang
dinukut da’t pirsalanang kalaban ning
gubyernu . . . manalangin tamu.

Ing Guinu yang pastul ku, nanu pa ing kailangan ku

Para karing ibpang titipa at makibat
karing kulayit ning malalam a bengi
at karing sawaling-dalig a pamusbusan
da ring mamaping balas ning kasakiman,
king gabun a sasapu karing lasak at mipusit
a bituka ning pamanalakaran, king pilan-dalan
a banua nang sulirani’ ning gabun at kayalang-gabun . . .
manalangin tamu.

Ing Guinu yang pastul ku, nanu pa ing kailangan ku


Para karing atsi at koyang sabit-sabit
karing estribu da ring saken, alang kapagalang
magpalino karing sangkan ning pamag-welga
karing pakisabi dang baryang e maybug kalaksing
karing kahung e ra maybug mang lawan o lamnan
ding kalupang pakakalulung makaramdam
dapot alang sukat isaup pauli ning kasakitan;
king baguk, king asin, a pisusuluan da king piketlayn--
a king saguling pinandit miyambulan king daya ra
king pamanlusub da ring pulis at eskirol
a babayaran da ring kapitalista . . .
manalangin tamu.

Ing guinu yang pastul ku, nanu pa ing kailangan ku

Para karing
Atsi,
Koya,
Indu,
Ibpang
milalako na pag-asa
king balayang pigkalaman ning Diyos
a mayaluntiang a pastulan
dapot pagkait da karela …
manalangin tamu

Ing Guinu yang pastul ku, nanu pa ing kailangan ku.




****
2011
Oran, Algeria



*** also published in eK/Versilog

pingas a olen

Linagapac.
Ginaua iang sarili nang dalan,
quing mebusbus a salamin ning auang
ginulung ia ing pingas a olen
quing bumbunan
ning cacung caisipan

Maragling sulyap,
maratnang pamaquilauaian
quing salamin ning antigong tocador.
Ala! salamat.alang galus ni gatla.

Daramdaman que qng gulut - quing mamalsa cung tundun -
cacalbit ia ing tula ning camusmusan.
Daramdaman cu la
ring sabic a igut at pitic qng goma ning tiradol,
ding sagacgac da ring anac
a lipat-lipat, sipat-sipat caring sanga.
Paraiso la carela
ding mangalualas a mula.

Maniaman – nung misan –
ing manatili
quing camusmusan.

Bálu Kú Dàtang Ka

kàring siguk a tàtàlukî
kàring pàlaut mung takbang,
alâ na kang símbitlâ métung màng kátayâ
íng tùtu nà, mánalángin kung màte náku mû
ínìang gùmulut ka

kínutkût là ring libung subyang--kénì
kíng kákung pusû --màsakit, ot mípàkanyàn?

ing sàbi mu: dápat teng làgpasan
ing pámikàwàning ìni. làbag keng púsû ku
dápot màko náku

mìsasaglulû ing luâ kening pisngî, ngáku:
ùme nà ka, átùpan mu sána ing lìgàyang
e mìnunag king pámiyábe ta
tandánan mu sána
ing gùgùlùtan mung púsû
nung bàlikan mé man, ákit mung
màkàsúkul yà pà mù rin
kéka

nung sàkali’t kàlinguan mú ita,
gànàkan mu nàla sâ ring tàlulut
pépayágus tà king ílug,àntimong sumpâ
ning e màpupus tàng pámikalugud
ding indam kung bànglu káring sampagang
inagtal ku at pítuglung-tuglung
ban màging korona ning kékang bùntuk
king pànimànmàn mu e mò sa lalaut—

at nung ing águs ning ílug a pipandiluan ta
mìlako ne siuala --éne bísang màgkanta
nung alâ nang áku ampong íka—
atin pang ángin a mánayà
king pàtak at làmbis ning ùran
mániglo . . .
manayang kàlupa ku
dátang ka
bálu ku dátang ka.


****
Oliver S. Carlos
2011
Oran, Algeria

Ding Mapangangas a Pamagdulap king Katutwan

Misasapwak la king pasbul ning kalalangan
ding mapangangas a pamagdulap king katutwan-
nung misan, awsan do reting Kamuritan
ding maka-barung, mangatulid a sanging
pantas a migtambun king kulkul ning milabasan

Karing mata rang mapanyuri at magbanal-banalan —
(ding pamagdulap a reti, king mumuna rang tagulele,
bingut lang sisipsip gatas king susu ning amanu) –
matula la pa. Awsan do pang Kabanalan –
pablasang keng umpisa, makagyu mu king lalon dala
ring alang-malit nang timan. Pablasang e re pa selatan,
e la pa metibu’t mesalubsub king dila nang mataram

Ding amanu ning kapangangasan, ampat miyagkas na la
sisiksik la reti karing karelang panimanman. Papalto na
ing kalawang -- ing aging makakulapul karing bulung panggalal
a makasabit karing karelang malingmingan
at ing Kabanalan – kanita ne maging Kamuritan.

Ila ing mayupaya, Ila ing makarakal –
nung mayun ka karela, matinu ka’t banal,
nung salangsang na ka man
ituring da kang panganib at kalaban …
ipaspas da la king kekang arapan
ding tanikalang panyakal mung batal.




also published in eK!/versilog



***
2011
Oran, Algeria

Ing Lugud At Ing Kamatayan

Tútúbû lang àgnan king pékasúluk ning pusû
Ding binî ning lùgud at kamatayan
Didiligan ta yà ing métung
Kábang ing métung
Dìkut yang pitàtakútan
At pílit lalapùtan
Wa, deti mitutuglung la
Dapot mikakawani la.
Uli’ng daràtang ya ing kirut
Karing kárìnan nung nu ne àkakapkap
Ing metung a kapupúsan.
Papatàran na la pámiugnáyan
Ding báge at salitâ.
King panyàtang ning lugud
Ing túlâ ena ne man darásan
Uli’ng pepepe ya ing kamatayan –
Iyatad de iti ring luang papatak
Kàring mapìlan a pirasung tàbla—
Pìpagkéran. Tawling santungan
Da ring pìnandit a písuluan.


--
2011
Oran, Algeria

Pamagdili-dili

nuan ya—
iang makatalungku,
maniglo pali king dapug
pepaylakwan at linaut
karing ligalig a sitsit
ning kikimbe gamat ning alas-sais

iang minye sukad karing pilatan
ning taguimpan, ning pamanlako
at pamagbalik mu naman
karing kayang pilakwanan

iang ing kayang kapalaran
seke ne at inasa
karing ginulut a kaluguran

iang ngeni magpapusan
king pago ning Miglalang
sasalikut at magpampan
karing pangil a mangataram
da ring lilung mengalingwan—
mengalili
karing liku-likung dalan,
migsakwil at migsakdal
karing meninasang taluntun
king matulid a dalan

nuan ya—
king lumbe nang pamagdili-dili
e re kayabe
ring masilab king api






******
2011
Oran, Algeria

Keni King Kutkutan

Makagising ya’ing utak at pitik-pitik ya’ing pusu
Maralas kong pisasalikup ding kakung gamat,
Pipapanten ko ring bitis, at magkera kung
Kalele ra ring magsalitang kutkutan
Keni
Batu kung talsik-talsikan ning danum-uran
Kayabe da ring butul at bungu
Da ring makapaynawang watas
Keni
Lubas kung alino a makipaglambis
King pulut-gatang himig da ring bersu ampong sunis
Keni
Asuk kung mimindak at teterak,
Magparayo diwang pakabsyan ning haraya
Keni
Nu nokarin do kukutkut
Ding mete ring mabie.

Babai Ya Ing Aske Ning Kamatayan

Karing lupang miglubas king maskara
ing kamatayan babai ya. Gamat ya iting
tatayid karing pinandit ning pangalili.
At king pamagdulap na keng sarili, nung mipase ne
at ume neng sumuku ing katawan, ing kamatayan
atatabnuan ya naman keng takde ning babai.
Uli’ng king danggut da ring kutang, ampat ing
kegana-gana miras na keng angganan
nung makatawit tana keng bangin ning
kayalang-puntan, durukmu ta mu naman
at magbalik king pigmulang salu’t sepupunan.
Pablasang ing babai balun yang malalam—
sisibulan ning lwang maging agus ning pakibat
a nung misan e ta buring daramdaman.
Wa, babai ya ing kamatayan.
Gasa ya ampong bulak a manampat
karing sugat da reting mekitalad
para king katimawan. Indu yang mamilatan
at makipaglaban para king bunsu nang
kakawatan ning kamatayan.
Dapot kamatayan ya naman
a ngungulangul libutad da ring mibulang.
Uli’ng babai ya . . . babai ya ing kamatayan—
Iya ing maplas a kaul karing dirimla, mengatatal
at ala nang bie katawan.
At karing benging e matudtud
babai ne ning kapigaganakan
indu yang magkanta king keyang pamanenaya,
ngana nang manangis, ngana nang tumiman
king lele ning duyan. Pasuswan ne king kataimikan
ing yatung e kikilala karing asawa, karing indu
ning lipunang dudulung king sarili nang kapupusan.
Uli’ng babai ya—
makapaldas at tataluki
king karung lalapit king kutkutan
ing aske ning kamatayan.



*****
Women's Day
March 8, 2011
Oran, Algeria

Tikatik At Aslag

E ku ápiyàlas nung nínu karéla
ing mándilû at pápandilû --
ini wáring mànene tikàtik
o ing mágunyat a yaslag
ning kàmamarànunan? Ramdam ku
karing bùlung a daragúsan ning ambun
ing pámanipa na ning uran; akakit ku
ing gabun a kayang didiligan. At ding labul
ning ánging mamyalúngan at tútúlak karing
búlak a úlap—tatàgàlan ku la ban samsàman
at pigilang malumpawi ding miyalíwang kúle
sinalángi, minye túlâ at ngeni mámun
karing bubúngan ning pànaun.
Láyun ko sang kuyúman kàring kakung
pálad ding aslag at kúle ning kayabákan --
a tunggal-tunggal màlaláso
at miyalilang lulam. Dapot
kalupa ning sadya,
kaybat ning tikatik at aslag
ing salingalngal ning alimum
yamu kabud kalùkup ku
angga na king gatpanapun


***
Oran, Algeria
April, 2011

Ing Lagyu Ku, Nanu Ya Para Keka

ING LAGYU KU, NANU YA PARA KEKA
(Paindispu kang Alexander Pushkin)
-- Oliver S. Carlos


ing kanakung lagyu, nanu ya para keka
ing kabaldugan na? . . . mate ya naman
nung makananu lang mamamate siuala
ring saingsing at ungul da ring marayung alun,
nung makananu neng lulumud
ning papatak a uran ing lablab ning kapalian,
nung makananu lang bubusala’t pataimikan
ding timyas a paswit ning kakewan
king benging malalam

ing lagyu kung makalale mu nang sasalatan
karing mabuburang larawan, sumangid da man
ding meputla rang dampul a pilit mung aninagan;
ing lagyu kung kukudkuran mu namu king alala
antimong pilit a papalto letra
karing miglumut, at nung misan,
apapagkamalyan mung lapida,
nanu ya? nanu ya kabaldugan
ing lagyu ku para keka?

makalingwan . . .
mabura’t mitambunan . . .
king panyatang da ring bayu
at marubdub a kapalsintan

anting bakas a balik-balikan
. . . maparam at manayang balikdan
makisabing nung sakali man at datang
ing penandit ning kekang dusa’t kasakitan
idalit me at keka yang sambitlan,
balikan mu la ring meputlang larawan
at saka mu sabyan:

“agaganaka na ku pa,
pinapinandit
paramdam ne king pusu ku
ing kabug ning salu na.”


********

Bosis

(Poema king pormang Villanelle)
--- Oliver S. Carlos



E ka sa tatakut nung makaramdam kang bosis king asikan
Sulung! pupulan mu’ing malagintung pale tenam ta king linang
Ala naku karin -- E wari balu mung karin da ka likwan?

Karing pilapil a mitmung kapalsintang telete’t liklukan
Ing bosis na mu ita niting kaladwa kung e na ka alakwan—
E ka sa tatakut nung makaramdam kang bosis king asikan

Nung miragsa ku man king matning akbungan na niting labanan
Gabun a pigpala at pekipatayan e ra ne asamsam
Sulung! pupulan mu’ing malagintung pale tenam ta king linang

Makaramdaman ka mang kakalaso bitis mag-aswe king linang
Deti tanda la mu ning dalise lugud at ayling pisuluan
E ka sa tatakut nung makaramdam kang bosis king asikan

Ala na! Ala na! Ala na ing salpak ning pangayalipan
Kekata ne ing gabun bista ma’t daya ku ing meguing puhunan
Sulung! pupulan mu’ing malagintung pale tenam ta king linang

Panabalin ku mu’ing dalise yung lugud keng gabun a menan
Ikuwentu mu sana kareting anak ‘ta iting kasaysayan
Ban e la tatakut makaramdam la mang bosis king asikan
Sulung! pupulan yu’ing malagintung pale mitanam king linang





******

Diskurso

Malaya na ang tao kapag hindi na siya naghahangad nito.
-- Khalil Gibran




Kalayaan! kalayaan! kalayaan! --- Nino?
Namin. Nila. Ninyo. Katumbas ba ito
ng buhay at luha? ng ibinububong dugo para sa lupa?
Oo, katumbas ito nang pagkapatid ng daantaong tanikala—
ipinulupot at isinakal sa leeg nilang inagawa’t pinagkaitan
Mainam ang pagsunod. Hindi na nito madaragdagan ang latay
ng latigong inihahaplit at inihahataw. Maiibsan ang hapding sugat
ng gapos sa leeg at kamay – bumabaon sa bawat nilang paghatak
sa tuwing tumatanggi. Kahit paano’y maaampat ang pagtagas ng dugo.
Tumingin ka sa paligid mo, wala na bang higit na magandang bagay
kaysa sa kalayaang tila tinitibag, hinuhukay ng tao sa tipak ng bato?
Wala na bang mas mahalaga -- liban sa pagkapatid ng mga tanikala?
Ito ang sigaw ko. Siyang bubuo sa punit na dangal ng abang bayan ko.
Kailangan ito at siyang dapat isigaw: Paglaya! Paglaya! Paglaya!
Nino? Ng mga tao namin? Ng mga tao nila o ng mga tao ninyo?
Kailangan ang kalayaan, dito, doon at saanmang dako.
Hanggang kailan at paano? Hanggang saan at para kanino?
Para sa naghahari bang inihahataw ang kamay na bakal
upang manatili ang kalayaan? O sa kanilang nagnanais nito—
sinisilaban, pinapatid sa apoy ang tanikala ng panaghoy
upang sa paglaya, sikilin din naman ang laya ng iba?
Mainam ang kalayaan. Mainam -- kapag nawala na
ang paghahangad para rito -- walang kasing-inam
kung mapaglalaho nito’t malulusaw ang mga tunggalian.



****

Oliver S. Carlos
March 17, 2011
Oran, Algeria