Keni King Kutkutan

Makagising ya’ing utak at pitik-pitik ya’ing pusu
Maralas kong pisasalikup ding kakung gamat,
Pipapanten ko ring bitis, at magkera kung
Kalele ra ring magsalitang kutkutan
Keni
Batu kung talsik-talsikan ning danum-uran
Kayabe da ring butul at bungu
Da ring makapaynawang watas
Keni
Lubas kung alino a makipaglambis
King pulut-gatang himig da ring bersu ampong sunis
Keni
Asuk kung mimindak at teterak,
Magparayo diwang pakabsyan ning haraya
Keni
Nu nokarin do kukutkut
Ding mete ring mabie.

Babai Ya Ing Aske Ning Kamatayan

Karing lupang miglubas king maskara
ing kamatayan babai ya. Gamat ya iting
tatayid karing pinandit ning pangalili.
At king pamagdulap na keng sarili, nung mipase ne
at ume neng sumuku ing katawan, ing kamatayan
atatabnuan ya naman keng takde ning babai.
Uli’ng king danggut da ring kutang, ampat ing
kegana-gana miras na keng angganan
nung makatawit tana keng bangin ning
kayalang-puntan, durukmu ta mu naman
at magbalik king pigmulang salu’t sepupunan.
Pablasang ing babai balun yang malalam—
sisibulan ning lwang maging agus ning pakibat
a nung misan e ta buring daramdaman.
Wa, babai ya ing kamatayan.
Gasa ya ampong bulak a manampat
karing sugat da reting mekitalad
para king katimawan. Indu yang mamilatan
at makipaglaban para king bunsu nang
kakawatan ning kamatayan.
Dapot kamatayan ya naman
a ngungulangul libutad da ring mibulang.
Uli’ng babai ya . . . babai ya ing kamatayan—
Iya ing maplas a kaul karing dirimla, mengatatal
at ala nang bie katawan.
At karing benging e matudtud
babai ne ning kapigaganakan
indu yang magkanta king keyang pamanenaya,
ngana nang manangis, ngana nang tumiman
king lele ning duyan. Pasuswan ne king kataimikan
ing yatung e kikilala karing asawa, karing indu
ning lipunang dudulung king sarili nang kapupusan.
Uli’ng babai ya—
makapaldas at tataluki
king karung lalapit king kutkutan
ing aske ning kamatayan.



*****
Women's Day
March 8, 2011
Oran, Algeria

Tikatik At Aslag

E ku ápiyàlas nung nínu karéla
ing mándilû at pápandilû --
ini wáring mànene tikàtik
o ing mágunyat a yaslag
ning kàmamarànunan? Ramdam ku
karing bùlung a daragúsan ning ambun
ing pámanipa na ning uran; akakit ku
ing gabun a kayang didiligan. At ding labul
ning ánging mamyalúngan at tútúlak karing
búlak a úlap—tatàgàlan ku la ban samsàman
at pigilang malumpawi ding miyalíwang kúle
sinalángi, minye túlâ at ngeni mámun
karing bubúngan ning pànaun.
Láyun ko sang kuyúman kàring kakung
pálad ding aslag at kúle ning kayabákan --
a tunggal-tunggal màlaláso
at miyalilang lulam. Dapot
kalupa ning sadya,
kaybat ning tikatik at aslag
ing salingalngal ning alimum
yamu kabud kalùkup ku
angga na king gatpanapun


***
Oran, Algeria
April, 2011

Ing Lagyu Ku, Nanu Ya Para Keka

ING LAGYU KU, NANU YA PARA KEKA
(Paindispu kang Alexander Pushkin)
-- Oliver S. Carlos


ing kanakung lagyu, nanu ya para keka
ing kabaldugan na? . . . mate ya naman
nung makananu lang mamamate siuala
ring saingsing at ungul da ring marayung alun,
nung makananu neng lulumud
ning papatak a uran ing lablab ning kapalian,
nung makananu lang bubusala’t pataimikan
ding timyas a paswit ning kakewan
king benging malalam

ing lagyu kung makalale mu nang sasalatan
karing mabuburang larawan, sumangid da man
ding meputla rang dampul a pilit mung aninagan;
ing lagyu kung kukudkuran mu namu king alala
antimong pilit a papalto letra
karing miglumut, at nung misan,
apapagkamalyan mung lapida,
nanu ya? nanu ya kabaldugan
ing lagyu ku para keka?

makalingwan . . .
mabura’t mitambunan . . .
king panyatang da ring bayu
at marubdub a kapalsintan

anting bakas a balik-balikan
. . . maparam at manayang balikdan
makisabing nung sakali man at datang
ing penandit ning kekang dusa’t kasakitan
idalit me at keka yang sambitlan,
balikan mu la ring meputlang larawan
at saka mu sabyan:

“agaganaka na ku pa,
pinapinandit
paramdam ne king pusu ku
ing kabug ning salu na.”


********

Bosis

(Poema king pormang Villanelle)
--- Oliver S. Carlos



E ka sa tatakut nung makaramdam kang bosis king asikan
Sulung! pupulan mu’ing malagintung pale tenam ta king linang
Ala naku karin -- E wari balu mung karin da ka likwan?

Karing pilapil a mitmung kapalsintang telete’t liklukan
Ing bosis na mu ita niting kaladwa kung e na ka alakwan—
E ka sa tatakut nung makaramdam kang bosis king asikan

Nung miragsa ku man king matning akbungan na niting labanan
Gabun a pigpala at pekipatayan e ra ne asamsam
Sulung! pupulan mu’ing malagintung pale tenam ta king linang

Makaramdaman ka mang kakalaso bitis mag-aswe king linang
Deti tanda la mu ning dalise lugud at ayling pisuluan
E ka sa tatakut nung makaramdam kang bosis king asikan

Ala na! Ala na! Ala na ing salpak ning pangayalipan
Kekata ne ing gabun bista ma’t daya ku ing meguing puhunan
Sulung! pupulan mu’ing malagintung pale tenam ta king linang

Panabalin ku mu’ing dalise yung lugud keng gabun a menan
Ikuwentu mu sana kareting anak ‘ta iting kasaysayan
Ban e la tatakut makaramdam la mang bosis king asikan
Sulung! pupulan yu’ing malagintung pale mitanam king linang





******

Diskurso

Malaya na ang tao kapag hindi na siya naghahangad nito.
-- Khalil Gibran




Kalayaan! kalayaan! kalayaan! --- Nino?
Namin. Nila. Ninyo. Katumbas ba ito
ng buhay at luha? ng ibinububong dugo para sa lupa?
Oo, katumbas ito nang pagkapatid ng daantaong tanikala—
ipinulupot at isinakal sa leeg nilang inagawa’t pinagkaitan
Mainam ang pagsunod. Hindi na nito madaragdagan ang latay
ng latigong inihahaplit at inihahataw. Maiibsan ang hapding sugat
ng gapos sa leeg at kamay – bumabaon sa bawat nilang paghatak
sa tuwing tumatanggi. Kahit paano’y maaampat ang pagtagas ng dugo.
Tumingin ka sa paligid mo, wala na bang higit na magandang bagay
kaysa sa kalayaang tila tinitibag, hinuhukay ng tao sa tipak ng bato?
Wala na bang mas mahalaga -- liban sa pagkapatid ng mga tanikala?
Ito ang sigaw ko. Siyang bubuo sa punit na dangal ng abang bayan ko.
Kailangan ito at siyang dapat isigaw: Paglaya! Paglaya! Paglaya!
Nino? Ng mga tao namin? Ng mga tao nila o ng mga tao ninyo?
Kailangan ang kalayaan, dito, doon at saanmang dako.
Hanggang kailan at paano? Hanggang saan at para kanino?
Para sa naghahari bang inihahataw ang kamay na bakal
upang manatili ang kalayaan? O sa kanilang nagnanais nito—
sinisilaban, pinapatid sa apoy ang tanikala ng panaghoy
upang sa paglaya, sikilin din naman ang laya ng iba?
Mainam ang kalayaan. Mainam -- kapag nawala na
ang paghahangad para rito -- walang kasing-inam
kung mapaglalaho nito’t malulusaw ang mga tunggalian.



****

Oliver S. Carlos
March 17, 2011
Oran, Algeria

King Balu Ta

King balu ta
Lango yang makatayangtang
King saput ing kamatayan—
Makalale nang lalapitan
Ning babaguang gapang-gapang.
King balu ta
Taram ya iting kikislap--
Pangalayit ning makapaldas
Karetang meyaus na
Agyang e pa dapat.
King balu ta
Diyablu yang sasagakgak
Ing kamatayan;
Parusa ya iting
Makatakut kabaldugan.
Dapot, angga mu karin
Ing balu ta.
Uli’ng ing tutu na
Maguin ding diyos
Balu ra’t aminan da
King ila man mate la.
Nung makanyan,
E kaya ing kamatayan
Mayumu ya namang timan
Ning alang anggang kapaynawan?




*********
Oran, Algeria
2011

Siklu

king pangasalilung na
karing payung ning kauran
paninasan neng lakaran
ing pilapil ning kaugtuan
ampat gumapang neman
king ena piyadian, ing silim
kaybat ning kagatpanapunan,
sakali’t kinampa na
ing paling peninasan
at ikwa ra nang méngabtak
ding sangkang pinakbagan,
managulele yang
ala nang migit pang mayap
king aplus ning uran
dapot – ala na
ala nang datang a uran--
a muma at maplus
karing labi at katawang
ala namang kapupuntan
nune’ing dulum at salilung
ning marimla nang kutkutan.









******
Oran, Algeria
April 2011

dalit ning lugud

quing pecamarayu, buri cu neng ume
nung maliari mu sana, i-cauani que
qng catauan cu’t bie
dapot macananu?
macananu queng apaglacbe
a lagpus pa caring pecamarayung bage?
a lagpus pa queca?

lugud ia ini
a buri cu nang icutcut
iculung
qng pecapisac a dulum
ban e na ne aiaplus pa
ban e na ne atagquil pa
ing capanamdaman mu’t caladua

quelalaman --
carin que paintun carinan
ban ena na sana damdaman
agiang ing pecamaina mung sagacgac
o asulyapan mu man
maging ding pecamatipid mung timan

dapot…
nung baquit egana-gana na mung bage
a atatagquilan cu’t alalaue,
queca la ngan macaugne -- quecata
at caring balang pinandit ning panga-icata
ding tumaila na ning napun, garalgal lang siuala
Papaitas la qng leparan
ban dugpa la at magbalic mu naman
mengaring sisiguc at maniglo nota
a macagapus qng daralit cung gitara.

o’ maliap cung dalit!
quing nanung tigtig
o quing nanung instrumentu
maliari cung macalalang
agyang metung mu mang melodiya
caring aduang pusung
e na capilan man magmetung pa?




***
Oran, Algeria

Tawling Parapu

Melangi na ing tinta
ning magpaldas a pluma

paungul ing aklis a labul,
makitangis ya ing angin
king mamalsang papil

pundat-pundat,
kurap-kurap nya sala
ing paritang mag-inakit
karing tawling parapung
e sinayad at migulis

tawling parapu at katayang
magmasabal at makigaga
karing mipaparusang malda –

mibusalan . . . mituldukan
king dinabulbul a daya
ibat king buntuk
ning midukmung makudta

pete ne ning balas
ing laya ning kudta!




***
2011
Oran, Algeria

Dalit King Anak Ning Arayat

King pamanaluki da ring manalbe mata
king maputing katsang makalale misasara
malakwan ya
ing daraya nang lupa keng danggut ning istorya—

marimla yang bangke ning marok a pete
ning kayapan king kayang pamanagumpe
“yaping bage na yan” -- ngarang mangabiran
king pangaragsa ning bigotilyong Kapampangan
a pikasaman da -- minatad pasakit
kareng bida ning balang pelikula

FPJ, Erap, Ramon Revilla . . . ila ngan
dinalan lang kasakitan at parusa
kareng gamat na bilang metung a kontrabida
ning pelikulang pigmalasakita’t liguran na
dapot linugud kaya keya?

Ing sining a dininan nang bie
at yanang meging bie na’t pigkabie
o’bat ngeni iya pang pilit makamate
karing inambag nang kule?

Maplas a katutwan a masakit tanggapan
nung misan ing metung a kontrabida—
a magpatingkad king imahe na ning bida
ning bayaning tatalangan da ring masa—
iya pala ing tune bida
at ding ginanap a mayap, ding sasambang bida
ila pala . . . ila pala ing tune dapurak
at magsamantala karela

Pepakit ne ning budning anak
ning Bunduk Alaya, aliwa ya . . .
e ne kalupa
ning tune bie ing pelikula.



***
On the death of Francisco Bustillos Diaz
(a.k.a. Paquito Diaz)
March 4, 2011
Oran, Algeria

Ilang-ilang

quing lacad-gapang cung bie
icua cung linugud

miguit quing metung

ding miglumut a bitis
ning paninap, caiabe la

ring melanguing tangque at bulung
a lalagutuc,

ulasan ning gabun
lalam ding macaiagpang impun

liguran cu la.

at quing dimla ning uran,
maniampaga cung ilang-ilang—

sisiclaud at manigapu
quing pali ning caugtuan

ban maduluc. nung misan,
caring pisac a alino,

manaquit cu—
malamlam lang mata

antimong tupang curap-curap
at magtaca.

maputla iang labi
ing asbuc ning paintungulan

at caring alacac nang mangalalam,
carin co babait ding baiu cung paninap—

sasaque co reti caring misasalbag a alapap.
ding sasapinan dang melutung a bulung

acaquit cong mapipirat
mapipitna libutad, papalto ra la

ring eran a macabaligtad
magpaldas. cuculdas. dapuat—

quing bie cu— nanupata
liguran cu ing balang pinandit

a acaquit cu nung macananung
calupa da ring salung andu-andu

baiu la miampang, paialipan
quing sala ning sicluban,

ding ilang-ilang macanian la naman—
macalale lang mamucadcad

at libutad ning mula, carin,
mipnung dingal lang tatalacad.

macanian mu siguru ing maliari rang gauan…
ing aguiu cung gauan:

talacad, pinandit salingalngal
ban mabalag at magpauasang-uasang

malaso quing dulum at patac ning uran.




-------


*** also published in eK!/versilog