Makisalilung

Daratang ka
karing pinandit a enaku mamasa pa

Kakalawit mu la
king kakung tundun
king kakung awakan
ding makalipang a samu at amuyut
a magbalik karing mumungul a lagaslas
ning danum king dutsang pipandiluan;
karing sikdu ning kasabikang
pilit ku mang sasalikut
king pamiduku't pamipaling
ning lupa kayli't wanan,
bubulalag da rin
ding eratikung pildis
at pihit ning pamikelangan.
Sukal lub
a banayad dang lalasawan ding langitngit
ning kama
ning mangisnawang dalig.

King silid a iti ning sablang panalala
paulit-ulit, iyabut mo kanaku
ding kekang pasalubung:
pengili at pipitna-pitnang pamipalino
maka-lata, kupit-kupit a pamanenaya
maka-boting uma – padaplis, panako, sakildap
makasuput a Comusta na
mamirapal at alang-kasigurwang
mibalik ku keng Sabadu
tingi-tinging lugud a kekang lalakwan
karing kislut-gusut ning ulas a sepinan.

Daratang ka karing balang pinandit
a mapagal nakung manenaya
at kalupa ning sadya,
awni yako—
kakabug a salu
at mangataranta.

metung a dalit

E ye abalanan
ing kamulalung magtudturan

nung makapaluput ya man
king sanga nang santungan.

Paburen yeng manenaya
king atuktuk na at asagpang

Iwangis ya
karing balang silaba ning metung a pikudta

karing iyapse kataya—
banayad dapot kagyat at sakildap;

mamusbus lang panimanman
ding pangil nang mangataram.

Paburen ye, king taimik nang pamaglame.
King matiyaga nang pamanantabe

karing sampat a pamikatagun
ning makamandag a pamanapse.

Nung makananu yeng didinan katimawan
ing pamigulis karing larauan at anyu,

paburen yung pisanmetung na la
ning poesya ku ding tau ampo ring batu

Paburen yu ku.

Gugulis ku—
karit ampong masu—

sandatang pamutut
karing talikalang makapaluput.

despedida

Pikakasaman mu ing pina-pinandit
a busina da ring saken
ing palipat-lipat a indredus
at sitsit da ring siping bale
ing gulisakan da
ring kayanakan a pasulapo buradul
babo ning bubungan

Mabubuluk ne talaga ing yatu—ing paliwanag cu
Mayayagnas ne ing bale tamu – ing pekibat mu
Iniang benging ita
migugulut teng pekirakpan ing tudtud.

Kilbit naku ning galingaldo;
e ku apagsaryan
ing bigla nang pangakayan
ning kama tang pitudturan.

angganan

makatawit keng danggut
susukdan ke ing lapit ampo’ing lawut
ning bie at pangapatlud
keni
libutad ning bunduk—
a magtumayla
makiyagnan karing kurya
ring lalagitik a sanga’t palapa—
teterak
magtiririn
king pasyuk ning amian—
babo ning kayang bumbunan.

titiltil ne king ligaya ing kayang talampakan—
anti ya waring prinsipi —
manuyab ya ing bunduk
karing aplus
uma
pangisnawa
ning dadalise ilug

bengi-bengi
pakiramdaman ku
ing tatangis a lagaslas ning ilug.
kayagnan da ring salpuk ning alun king pampang
a kakung tatalakaran, sasagese ing kirut
sasalangi ing salpak
karing pintig na ning pulsung
mumuling mangayna dapuat makapapangaklak
a langitngit king pasbul. banayad a kaluskus
king banyu
kusina
la mesang pipanganan,

misasaldak la king pagkeran ding pangisnawang
miyuyubug king bilug-bilugan a yasuk
ning sigarilyung makiuma keng kisami—
maglambis at kakaul king yeru ning bubungan.

ala nang ulaga pa ing kirut.

maguing ing nanumang ayampang
a tula ning ilug –nung atin man
agyang ding balang pinandit ning pamipalsintang
misang minaplus at sinalangi king pakuyad kung bie.

ala nang migit a mayulaga
nune ing makasandal king dalig a pamanenaya . . .

mibayit ku king makanining paralan
keni ku makayampang:

king pamamulut karing sampagang mayayagtal
king ardin
ning pamikawani’t kamatayan.

King Ume Mate At Karing Makamate

Patikdon de ring laureadu
ing kalalangan at amanu

Maglitanya la ring dila:
Indu! Indu! Mibangun ko pu! —

màsakit ya iti
at e na akua mang makabulad.

Ulwan de at sasagipan
payasukan
karing mamerang galal
makarimang pamanyamsam
at miyayaliwang kabalbalan.

Ing lugud
makanyan yang mipipildis kabaldugan.
E ku na pagtakan. E ta na pagtakan.

E na dapat pagmulalan
nu nukarin papunta ing pamanyayang
karing nanumang mitatagan a sikanan--
kamatayan! kamatayan!

Ala yang keliwan
king pirapal, alang patugut a tulandung
at pamikuldas ning danum—
ibat king kalbung kabundukan, gagapang
at milulumud king gabun ning kapatagan
agyang maluat nang tinuknang ing uran

Ala yang keliwan
king lablab ning api keng karelang pagkeran
a era atakasan— kakaluku dapot e magigisan

ing titis a baya
at lipatung tatalsik,
kikislap a patutu
ning karelang kamalyan--

luluklukan do reti
at e ro buring lakwan.

Lipang-lipang a pamaninap
libutad ning kaugtuan.

Pinirat A Bulung King Kartograpiya Ning Kataimikan

Ing Pisasabyan magsamula ya
king kalaraman. At ding balang metung
a mamagpang, daramdaman de ing pamikawani
nung makananu yang mikakawani, mapipitna kalibudtan
ing metung a pulu ning yelu – gagato libutad ning kadayat-malatan—

pulu ne ning dimlang antimong alang tataglayan
a nanumang sikanan. Ing kayang kararasan
anti na na waring panibala king upaya ning kalikasan

Ing Kawatasan – makanyan ya naman
kakatmuan deng kalaraman
pilit deng pipiratan at pipitnan
king pisasabyang gagapus da’t babakuran karing batas,
tayidtayidsarisaringkata(k)tala(k)karangmoralpamagbusal. Sala-
salabid a balamu lubid, makatisud a kapanwalan

Dapuat ing Kawatasan
e ya kapilan man Pisasabyan

Mate la’t mikutkut ding Pisasabyan
mako la’t magbalik
ding anggang minagpang
dapuat ing Kawatasan
lalang ya iting katmuan mu mang kalaraman
apirat mu man king papil nang pisulatan
nung makasanib ne’t mamagus,
dumurut ya’t talete mengaring daya
karing uyat at panimanman; pablasang ala . . .

ala yang kikilalanan
a tayidtayidsarisaringkata(k)tala(k)karangmoralpamagbusal,

e ne sakup
ning pamikawani’t kamatayan
ing kalalangan.





***********

ing mangudtang cauatasan

ing mangudtang cauatasan
kuting iang manalucquiat qng platerang sampanan

carin, pilit nong paquiabutan ding macasapunggul
a bulaclac — quilub ning plorerang pilulanan

mililiuas nong cacalauat, macalale
ding bitis na kayli’t uanan

cabang ding makapatauling aduang bitis
macatucud no man

ing mangudtang cauatasan,
tatacut ia ma’t mamiquelangan,

kuting iang magpumilit misampa; ume ia’t ume ia
micalabius ia man, manacbag at dugpa ia man

quing timbang mipnung danum
a macasalud quing lalam.


------------

quing dine ra

licas da la reng macapacat
a bulung caring carelang malingmingan—
malingmingang alang laman

alang cauatasan
e la mecalalang nanuman
ding melanging laurel ning caiabangan—
mengaring sucal
a mengatmu quing balun ning caisipan

silaban do reti
at megumpisa lang sinulat.

ding nimpa ampong ada
dimdam cong dinalit
at migtumaila.

macaguising no ring macudta.





-------

also published in eK!/versilog

Beluan *

Beluan*


ay! makatua’t pengari

maki-pasari

karing lijim—

mitaid-taid, mituki-tuki

karing pemakud a bawal

pamagbusal

ikaming anak yu

gewa yu keng kawal

ban ngayu mitulid

kitkut ye karing litid

ing dalan a matulid

para king ikakayap

ning pangatau mi’t kaladua

ngayu, para king ikasaplala

at bukas a sagana

ning balang metung

dapua’t makananu keng sumulung

nung mabangnas ya pa king asan

ing babatiawan ming napun?


ay, makatua’t pengari

patangal banal

karing peyalben

pupugaya’t papalakpakan

ding siping bale,

kamag-anak,

kaluguran,

at ning demonyu

mismu.


ay! makatua’t pengari

kapilan ko pa mipakde

kapilan yu pa abitasang

e yu neman tatalanan

ing susi ning kabanalan?


kapilan yu pa ayamin

ing lepastanganan yu kami

ikeng sarili yung anak?


ay! pengari’t makatua

king keraklan da

ring kekong lijim

ala na keng sukat dapukanan

lalapo’t mumugse

buluk lang sasalingalngal


Ikayung sadyang tatalangan

karing gamat pipagmanuan

Indu, Ibpa

O’t nanung milyari

king bie tamung alang kalma?


bakit! indu mi at ibpa

ot kakatmuan yula

ring kekeng isip

king makalumud a lua?

-----------------------------

* Capabaluan: Ing poesya inangu ne at linikas ning talasulat a Oliver Carlos ibat keng poesyang Tagalug a maki-pamagat a “Alam” (ene pu balu nung ninu ing misulat, makanyan man babie ne pu ing mayap a puge at sampat a kapasalamatan). King pamilikas keng Amanung Sisuan, digdagan at elilan la ring mapilan a diwa at kataya ban manayun keng tema at paksang buri nang ipasiuala ning milikas.


** also published in eK!/versilog

quing benging calupa na niti *

QUING BENGING CALUPA NA NITI*
(paindispu cang Pablo Neruda)


quing benging calupa na niti, aiapse cu la, caring letra
ding libung palmura

igulisac, alimbaua, "ing bengi, quisut ne ning calaraman
at licas de puri ring daiucduc ing cacung lalauigan,
pemirat de imalan ing literatura na't calinangan"

manampaling ia qng mua na ing angin, dudura ia ing banua
quing sucal nang lub.

quing benging calupa na niti, aiapse cu la, caring letra
ding libung palmura

"liguran que ing cacung bangsa at ing caiang calinangan, sana,
liguran nacu naman."

quing macacalat a dulum, daramdaman cu la
ring piping saingsing ning gabun a tibuan,

a pigmasabal cu
quing pali ning caugtuan. caring patac ning cauran.
liguran nacu, liguran quea naman; ninu uari ing e linugud
quing Bangsang Capampangan, liuas caring mapilan

libutad niting cabengian, aiapse cu la, ua,
aiapse cu la ding libung palmura

iguliac: delusungan de at pipasa-pasang quisut
ing cacung bangsa,
ing literatura na, ing calinangan na,
dening atiu quing poder at maqui-upaia;

daramdaman cu la ring macapangaclac a siuala,
miguit a calunus-lunus; cabang lalbug ing gabun
quing lua da ring maluca—a ngueni macagapus
sacal-sacal ding puliticung sasapad quing casaquiman
libutad ning pamagbalugbug-cauali't capabaian
da ring talasulat–paiaus pantas—
a mipapate't mitutultulan quing cabaiaran-pagal,
coronang laurel at galal

cupal da! querat ning inda rang memanaco't mig-imbut
at quing amanu cu't calinangan migpalbug!
tacnaida rang mangalaram, mapamirait at ambug!

macanian na uari? quing metu suluc ating managulele.
mabilug a balaian: danup, tacut, quealang marine?

panintunan cu la ring mitatagan pang macasaup
imbut cu ing maquianib at maquisanmetung
ban magbalicuas, lumaban at tumutul

bengi iang calupa na niti
ing bengi da ring quecatang ninunu
ning liping matenacan at e mamisali quing tutu
iacu, ica, itamu ngan, meguisan ta na capanupaian.

isacuil ta na la, quing laguiu da ring melugami
ding lider tamung mapagcunuari.
ing sistema rang tiuali

nung sasamsaman da na ring barag at linta
ing anggang iaman at upaia
Ing bangsang quinatmu na—itamu ita—
dapat ta nang miguising at mag-alsa

ban ibat quing burac a quecatang pipagqueran,
mibangun tamu at lumaban.
maluat na ing anti caniting pamagsamantala,
dapat ta nang mipacde at lumaia

uli'ng daramdaman tamu ing anggang quirut,
quing benging calupa na niti,
at masucal ta ngan a lub, magngitngit
quing calaraman at cabalbalang mitaid-taid

nung ia aguiang maplas ta man a mata
quing taimic tang gulisac at gaga
nguening bengi, malmura tamu at bumulad
ban caspac ning abac, ume tamung balicuas,
ibalic ta ia
ing quecatamung dignidad.


************


*Pauaga: Ing poesya inangu ne at linikas ning talasulat a Oliver Carlos ibat keng poesyang Tagalug a maki-pamagat a “Ngayong Gabi (ene pu balu nung ninu ing misulat, makanyan man babie ne pu ing mayap a puge at sampat a kapasalamatan). King pamilikas keng Amanung Sisuan, digdagan at elilan la ring mapilan a diwa at kataya ban manayun keng tema at paksang buri nang ipasiuala ning milikas.


*** also published in eK!/versilog

dalit ning poeta

gilid ning pisamban, manintun cung salita
quing capagnasan cung aquit que ing sala

queng dulum
mepagal na cung magpalipat-lipat
caring durungauan a pilit cung bubuclat

ala cu iatang queliuan quing pulubing ini
macasapad, macapalad
careng pasbul ning pisamban – careng pasbul-pilubluban

nung misan,
tatacap que ing uanan cung palad queng uanan kung balugbug
at cabang mamapse cung amanu,
macaramdam cung siualang balamu uari e canacu. e cu siguradu
nung ing siualang maniambitan, maniglo queng calumbaian,
siuala de reng aliua o cacu ia naman

poeta cung guguliac at maniauad pang dacal
cabang ing pulubing macasapad quing cacung arapan
lunus mu, ala neng aliua pang aduan.

susubsub que ing cacung lupa caring aduang palad
ban queta, misalicut la reng mata. carin mu man,
macatabnu lang capasnauan
quing anggang baiat a carelang quiquiacan

carin mu man, ding tau, e ra abitasang queti iatu
ala cu, nanumang lugal a pagqueran, pagpainauan
quing buntuc at isip cung managulele quing pagal.




-------------

Diquil Quing Lugud

misteriu iang pilit paquiracpan
cuculung da caring palad ing caiang cabaldugan,
ngarang sasabi:

lugud la
ring sampagang agtalan, pitutungi
cucuintas caring batal,
sasabit caring cupia, cacaticat
caring gamat a mitatalanan

lugud ia
ing sagacgac ning tulang e sucat alarauan
pateracan da caring gamat – macapalad
manenaya careng bulung
a babalag ning angin ibat caring tanaman

lugud ia naman
ing tete mamituglung
caring labuad a picauani ning danuman,
ning panaun a dinalan.

api ia nung misan
cacalbit quing pago ibat cagulutan
salingalngal iang banglu ning micacunung pamanlapit,
pamagbalic ning miuale, ning e na paintunan at asajan--
lalasauan na la ring merimla’t mesias a alino
ning pisac a napung e na sa buring tagquilan at balicdan

labul iang sacdal dimla, maniupan
quing tabsing na ning pampang
a maging yelung pipigil, mililisia caring salpuc
ning mangataram a salitang susugat pilubluban

mapait lang tagulele quing gulut ning pasbul—
pilit pipinid dapot maquiramdam
caring macapangaclac a galaid da ring bitis
lalapit
paralumpung mamitacbang
ban pasibayu iang milantang ing telang pupulis
careng talampacang micasala’t mirinatan

tela iang quing sucal lub, milulucut
dapot e man bisang mamin qng catutuan,
tela ia namang macalantang at manaia gilid dalan
tataglus qng tucuran ning pusung
pilit mibubuclat . . .
ban pasibaiu mung panasaquitan.

macanian ia ing lugud.
macanian ia canu
ing dapat nang maging cabaldugan

quing calupa cung
ala nang quilala

ala nang buri pang quilalanan

nune ing lugud
caring cacung cauatasan.