Babo Entabladu

matarling ya siuala ing matuang lalaking gaganap a bida
king metung a piyalben dikil keng temang pamisalba
king mamamate amanu, kalalangan at literatura—

king malamyus nang pamigale king kudta nang poema,
ing sabi na:

gusal ta na! guniat ta na! itamu ngan, kimut ta na!
ban e mate ing amanung kekatamu pepamana
meko keni kayanakan, ikayu mu ing pag-asa
ikudta yo at igale ding poesya yung makarima
dinan yo ke karing bayu’t mangasanting yung ideya


alang ketunan-tunan, linapit ya ing metung a kayanakan.
ala yang nanumang sinabi...

misdan la at metigalgal ding e makapanwalang malda
iniang begut ne king pangatakas ing baril a sasalikut na
atsaka ne berilan a buntuk ing mipase matua…

oyan ing kalalangan! oyan ing literatura!

papalakpak la at mag-viva
ding mekayalbe at dinamdam
king mesabing drama.




******
2011
Oran, Algeria

Pablasang Bisa Iang Mie

libutad da ring mengamate-- ing magnasang mie.

dangal ing egana-gana-- guguliac ning pilubluban
nung iti ing mauala, nanu pa, ing cabaldugan ning sabla?
at nung queti e que atupan, sana mu man, atiu carin
quing canacung puntan.

(nucarin ne pin igutan ing mapupuput nang inaua—caninu ne iasa?
caring capara nang mebuluc na dapot mumusig a pangisnaua ?
carening magmalinis dapot liclac na naman ning sistema? )

at quing carelang pangabigla …
menaimic la ring maligalig at masigla.
meligalig no man ding sadyang payapa –
quing minagus at sinabulbul a daia
ning taung mipase.

ning mete magnasang mie -- libutad da ring mete.




---


SAPAGKAT NINAIS NIYANG MABUHAY
-- Oliver S. Carlos


sa gitna ng mga namatay – ang nagnanais mabuhay

dangal, higit sa lahat --- kalooban ang nagsisiwalat
kapag ito ang nawala, ano pa nga ba ang saysay ng lahat
at kung dito’y hindi ko siya natagpuan, sana naman, naroon siya
sa aking pupuntahan

(saan nga ba niya huhugutin ang mithing pahinga—kanino niya iaasa?
sa tulad ba niyang nabulok na nguni’t umuusig ang hininga?
sa mga labi bang nagmamalinis gayung nilamon din ng sistema?)

at sa kanilang pagkabigla
nanahimik ang maliligalig at ngumangawa
naligalig naman ang mga dating payapa
sa talsik at agos ng dugo
ng taong humandusay

ng patay na ninais mabuhay … sa gitna ng mga patay.



***********

Feb. 8, 2011 / Oran, Algeria
(On the death of Former Sec. Angelo Reyes)

*** ang tulang ito ay inilathala sa emanilapoetry

Igulis Ke King Dila Ku

Mengaring aguilang tiknang nong kakablas ding keyang pakpak
-- pepaynawa at sinake king angin, migdatun ya ing kakung labi
libutad ning salu mu

Kule kayumanggi
ing danum-urang
gagapang king gabun
ngening gatpanapun. . .

at king papag a ini, makakera kang bulak
a sasamba’ ning palad kung magtumaila;
karing aplus a magdulap, susukdan to ring gilid
ning kuwadradung angganan, king bibilugan
tang papag malikmata ka tang mandam sala
king mag-umasid a kandila—

king pundat nang kurap, manigapu ka ta –
nung ibulus na ning banua ing tututul nang lua
ban itigho no kaua ring bulung ning tanaman,
nung sakali man, at inakbag ne ning kabengian
ing dulum nang alang kapamunan, sana
atin yang lakwan a alala – kekata –
ing simsam tang tula king pisulung uran

“kaulan mu ku . . .
igulis ke king dila ku
ing lugud ku keng salu mu.”





*****
2011
Oran, Algeria

Ding Lalalan Kung Gunam

Nanung parusa ing makasalikut karing lalalan kung gunam
nung deti bubuktut la at manganak alang tuknang --
Nuanti la man kayubu, makananu la man kalagu, sisiklod ya
king bayat ing migaganakang isip, balang deti daratang la.
Lumbe lang alala ning laun a dalan a agaganaka – paulit-ulit
tinanggi ya man ing isip, ding laun a recuerdu ning tula at yumu,
menatili la -- kekata. Dapot deti, angga man ngeni, kakapkapan ta la
pablasang mibayit la ibat karing sugat a migpeklat, karing pait
a akasanayan ta nang isimpan king salu ning metung at metung.
Ding pait a reti, pilit ta la mang kakalagan . . . paygapus kata naman.
Migkera ka king salu ku a tinuring mung pugad. At keni, migsumiksik
at memaluktut kang balamu mabasang ayup; agyang e mu man atitiyak
nung bisa ku . . . nung iti yang dapat. Yaku mismu ing mababalbal karing
malalam at saldak mung singap a tutusuk kabang makasubsub ka
kening salu, Mabayat man, aluguran ku na ing anti kaniting pakiramdaman
ning migagapus king beyatan at kaligaligan. Ing tutu, tatakut kung
king kanakung pangagapus, e ku ne akua pang akilala ing aske ning kalayan.
Ikadkad mu no sana ring kekang pakpak, sulapo na ka. . .
palawut . . . palawut . . . makisabi kung mayap.

Quo Animo?

Alang duda
Alang pisasabyan
Iniang ding miliwas-liwas a migmalasakit
Ginulyut king garitun, ikua ra nang minina at misalunan
Ding seke rang gintung layun at mayap a parasan, memitamit lang mibakutut
King ilang a lugal. Karin, ume lang manatiling lakwan-dasan ning aldo at uran.
Deta namang magmius at magparangalang ila ing midalakit at milud
Karing anggang miumpisan, ding teterenten a payaus talasalba,
Kinangwa lang mangaragul a trompa. Peparamdam do ring paulit-ulit a gale,
Ding pamagmasabal, a papasiag da ring labing e mebyasa karing bayung siuala at aske.
E ra ikit ing pamiyaliwa ning layun at sitwasyun. Ding balang gagawan, susulat da la
At iyukit king pawud at dalpakan ning garitun. Misake lang miyayaliwang gayak,
Seke da la pati ring galut-galut at mangalirang a pamispisan ning milabasan.
Geyak de ing garitun . . . e ra no siniyasat man
ding ala nang angin a gulung. Geyak de pin
At kitmuang miyaliwang pabayat.
Geyak da la naman ding karelang sarili
Misulud lang mangakintab a imalan
Atsaka do sebitanan bulung a gintu
Ding karelang malingmingan
Alang gugulyut
Sinake la ngan





----
January 12, 2011

INTIFADA!

(Food Riot / Uprising in Oran, Algeria)


ngayong itinaas nila ang mga tabak
sasabihin ba nating
maaari ngang mangibabaw
ang kaisipan sa kalam ng tiyan?
na sa dulo ng pisi, naroo’t nagkakanlong
ang dumurupok na hinahon?

samantalang sumisigaw
silang bundat sa kapangyarihan:
essalam!
essalam!
malulunod ang pumapayapa
at kumakalmang mga kataga
sa ngitngit at dagundong ng pag-aalsa:
intifada!
intifada!
at ngayon na

ngayong nakataas na ang mga tabak . . .
patototohanan kong gutom
ang kumadronang nagpapaanak
ng dahas at pangangahas

dahil hindi na simpling protesta
ang naririnig ko’t nakikita
giyera!
giyera!
ang isinisigaw nila.


*******
Oran, Algeria


*** inilathala rin ng emanilapoetry

e mu ku iyasag

e mu ku iyasag
a munye kapuryan
karing poesyang maglarawan
nung makananu neng pamitan
ning maglolo butu
ing puking timan-timan;

nung nuanti kayumu
ing pulut ning kapalsintan
a pisulu
lalam ding impung makaduku
keng dikut ning dalisdis
o mabatung batis

maybug nakung mika-dyabetis!

mal ing panyaliwan.
dakal no ring magkasat
king kasakitan at kayalan
kabang manako la
ding ganid a lider
a peparam tamung katungkuluan
kabang dening sasalangsang

pamaten dong tunggal-tunggal!

e mu ku iyasag
a munye kapuryan
karing poesyang maglarauan
king butu’t puki ning kapalsintan

PLUMA AT POETA

Pluma

Yca Poeta -- a dapat mangatmung talulut at sampaga
karing pilulanang kristal, karing pilublubang mababalbal,
lukluk ka -- dane da ring awang ning aslagan. Ing lalbug a yaldo
keka yang pigilan karing palad mung gagalgal king pamikelangan.
Talnan meng matalik, talnan me pin o’ poeta! ing bola ning aping
antimong kasangkapang mababalbal. Itas me iti at iyatna king aslag.
Dapuat e mu paimbursang ika mismu ing mabalag at mabalbal.
Saka mu pigunaman ing leguan mu’t katuturan
Ing samyu’t ulaga ning panga-atyu mu keti king sikluban.

Poeta

Pakuldas ne ing aldo, dapuat ala ku . . . ala ku
nanumang pagsisyan. Babayat la ring talukap
at eku na asabat ing agus ning panamdam. Buri ku man
eku na pigilan. Muman keni at kanini, magparayo neng
anting bulung a siklut-siklutan ning alun ing kaisipan kung
miglarawan dapuat e mekasumpung ditak mang kapayapan.
Ing leguan, kataya yamung alang laman--alang kabaldugan
E k’ya mu man ikuang agalamanuan.

Pluma

Ing tauli nang timan ning papatak a uran— mababalag
karing kikyak a alapap – daramping banayad at iyatad
ning sala ning aldo kurap-kurap – perlas lang misasalbag
karing mangatilus a batung sasalpukan na ning alun.
Paninintunuan da ing samyu ning lingap at pali ning lugud
karing teterak at magtumaylang bulung. Dapuat keka . . .
bakit keng pusu mu o’ poeta , iti ala . . . ala nanumang ulaga!

Poeta

Malino iti king salusung agus ning kakung pandama:
Kasing-payapa na naku ning kakatayan a tupa.
At keting pinandit, paburen mu na ku sana.
Paburen mu na, nung makananung ing aslag-salang
kakaul king gabun, titiman ya karing balang alikabuk
a darasnan nang makasalabak karing mamyalung a dikut
Uling ing lugud, kataya yamung alang laman, alang kabaldugan
E kinatuk king pasbul ning pangatau ku misan man.

Pluma

King tatawling singap na niting sikluban, memun ku at pasibayung dinatang.
Karing maglakbe kaisipan, keta pang minuna, akakit da naka
Maputla ka at manamdaman. Malaut ka karing keraklan.
Pag-umasdan ku la ring balang ngitngit a siuala, ding mapait a gaga
ning kaisipan mung e mepagal minatad sala. At ngeni, o ba’t ngeni
sasabyan mung alang ulaga ing sabla? Ing kekang salu kitmuan meng mua
at kapigaganakang e mu agyung pusanan? E pa wari sapat ing ayampang
ning timawa mung kaisipang dudulung na king kutkutan?


Poeta

Ding kakung mata, nung isara ko man, nanu pa waring
mayubung bage ing karelang asaganan! E mu naku sana amuyutang
malikid at tumiman karing pangaku ning lugud at leguan. Ing kapayapan
e me kaku iyampang, nung iti mikaskasanan yang dayang anti mong pataram.
Oyni! ing makasalanan kung laman, ing kakung katawan a ume ra nang kunan
Paburen mu nang iti karela reng pisamsaman at pikabsyan.
Lakwan da la sana at itagan
ding lelang kung kawatasan.

Ing Casalang

Matuling iang tulus ing caiang caianacan—
macabaiutuc
mialunan
qng cadaiat-malatan
labas-labasa’t balic-balican ning aslag ning caugtuan.

Mengalasac no ngan
ding babatiauan nang pampang
quing alang patugut a gulisac ning duldul
at caring maplas a tampaling ning bubulus a uran
ala . . . ala nang mitagan
caring bunga ning saculan a timna’ na’t pipagalan

at caring pala, sarul-gamat at piruya nang tatalanan,
ngening ing isip na’t sicanan icua na nang quesiliman,
ing saculan ning paninap babalican ne’t gagambulan
pasibaiu nong tatanam ding limbug a taguimpan
guilid ding mangalalam a paligui ning dine’t capagsisian
a maguing cutcutang tatanguisan na’t pagpaldasan,
sisilipan, caring alac a alducan at copitang pamalbalan

Ing pipiling a lunus -- ia cabud manaquit qng catutuan,
ing sasalangsang . . .o mecad, caiabe nang maniambitan
a pasibaiu lang musbung at saguiwa
ring lanat a tangque ning caiang taguimpan
caiabe nang manigapu, a misan ia pang calunusan
ing caladuang linubas na’t delise
ning maplas a lisyun ning napun a mesaiang

--calungcutan—oh! calungcutan—gamat ne ning panaun
a sasamsam at guiguisan – macapampan a casalang--
quing bie nang mamirapal quing cutcutan

tulus iang tutusuc quing daraiang pilubluban

Genesis 22:2

king bunduk ning Gerizim – makatuklu king Moriah-
karin ya minukyat ban silaba’ neng
anting mabanglung daun
ing anak nang bugtung—
tatangi at pakamalan—
binie na na kaya
o ba’t ngeni, pasibayu neng kukunan?

Wa, kaniting pinandit
nung kitnan ne man
ning malak-malak nang anak
nung bakit dapat na iting gawan,
linubas na na ning mamintung Ibpa
ing anggang kapikakunuan
pablasang balu na
karing maki-matibe kasalpantayanan
malalaso ngan ing anggang kutang;
alang dapat mitas kayagna’ ning pataram
nune ring pakumbabang dalit:
Y Ka mu O’ Diyos, Y Ka kabud ing dapat kung tukyan!

pablasang gagap na
ding maki-dalise pilubluban
yla ring manakit karing pawaga ning Miglalang:--

aliwa mu reng Isaac
ing buri nang tanggapan;
deta mu namang mengalili
karing liku-likung dalan.
ban abitasa rang
ing tupang pelit nang Abraham
‘ya naman ing korderong
mipaku
minaku
king sala ning sikluban





****published in emanilapoetry

Pamanlipat

mayayaninag ya
karing katas-katawang miyayanib,
karing balang sikdu, kimbe at indayug
da ring miyuyugpungang awakan
ing pami-paitas ruruk
a pagnasan tang puntan

babagsen te ing kaganapan;
aplus-aplusan ing kaselanan
ning alingapngap at nasa--
ning pamanlaut
king mangisnawang gabun

mangulabe ka ta
king galgal ning yatu
balu ta la man ding makasawan
a yuyu ning alun,
ding gaspang da ring batu
king kangatbang pampang,
manalangin kata pa muring
atabnuan te ing ligaya—
kagatpanapunang makawangis
king paraisung miyalunan.



*** also published in ek!/versilog

Ding Mitalakad Karing Kubul

Likwan da la ring mamartikulad ding bale rang tuknangan.
Karing pilapil at tarundun-- a angganan ning pisasabyan--
telakad da la ring kubul ning saingsing at katuliran.
Linucluc la’t nginulangul--anti ra mong paglamayan
ing makapase atbu a pilan-pulung banwa rang tenam
king mengabtak a asikan

alang mayumu . . .
daya
ing kinatas a upa ning sabla rang kapagalan

Ding melakwan a pibale-bale
taguimpan lang meguing bula
lugu-lugung tatakbang
payuli king kawakasan

Mengaring pamanuli
ning dinaung-panaun,
ning sikanang inampang,
a mibata king labul ning angin at bulus ning uran,
mipnu mang pag-inakit, mekad,
taganang makanyan, babalik ngan ing sabla
king sepupunan ning gabun a pibatan

Lawan mu la, oh! kakung balayan!
nung makananung tatanggapan de ngeni
ing karelang pangalupig. Payapa la pilubluban
ding ortelanung meguisan na sikanan.
E no bisang gulisak man!

Lawan mu la, oh! kakung balayan
nung makananung adwang gamat,
mitmung tula nong babalik king matris ning gabun
ding anak nang mengapirat a katawan—
busbus a salu keni
buntuk a sinilip ning punglu keta
butul a linual king bitis karin…

Anting angin a sinawa nang lalabul karing biga ning kabengian,
ding telakad dang kubul, mipapayid at tutuklip lang kapagnasan

lastag at mepata katawan
mengalupig katuliran—

makanyan lang mumuli ding anak a bandi at alipan ning asikan